De gemeenteraad van Doesburg heeft een amendement aangenomen op het Watertakenplan Olburgen 2018-2022 en geeft het college van Doesburg hiermee de opdracht mee te gaan doen aan ‘Operatie Steenbreek’.

Op 13 november werd de overeenkomst getekend door wethouder Peter Bollen. Men gaat er daarbij vanuit dat alle kleine beetjes helpen. Het spoort particulieren aan om verstening van hun gronden tegen te gaan. Want 40% van het stedelijk gebied is in handen van particulieren.

Vasthouden, bergen afvoeren
In Nederland is het beleid ‘vasthouden, bergen, afvoeren.’ Het regenwater wordt eerst zoveel mogelijk lokaal vast gehouden, dan geborgen in oppervlaktewater of andere bergvoorzieningen, en pas als dit niet mogelijk is, wordt het regenwater afgevoerd. Operatie Steenbreek hoopt bij te dragen aan de bewustwording dat regenwater niet zomaar wordt afgevoerd naar het riool. Een groene tuin kan het water immers infiltreren in de bodem. Wethouder Peter Bollen roept daarom Doesburgers op: “Kleine maatregelen blijken het meest effectief. Haal daarom zoveel mogelijk tegels uit uw eigen tuin, want groen is leven”.

Waarom Operatie Steenbreek?
Het klimaat is zichtbaar aan het veranderen. Steeds vaker hebben we te maken met enorme hoosbuien, hitte of een periode van aanhoudende droogte. Heftige regenbuien leiden tot wateroverlast en droogte veroorzaakt schade en lage grondwaterstanden. Uit onderzoek bleek dat toename van verharding echt negatieve effecten heeft op het welbevinden van mens, dier en natuur. Daarom werd Operatie Steenbreek opgericht.

De situatie in Doesburg
De capaciteit van het Doesburgse rioolstelsel is niet berekend op extreme hoosbuien. In de oude binnenstad is het riool nog een gemengd stelsel, waarbij het afvalwater samen met het regenwater naar de zuivering wordt geleid. Als er sprake is van overbelasting, wordt bij een gemengd stelsel het ongezuiverde afvalwater samen met regenwater gestort op het oppervlaktewater. Het aanpassen van het rioolstelsel op klimaatextremen zou echter zeer grote en dure riolen vereisen die de grootste gedeelte van de tijd onbenut worden en waar in de grond nog maar weinig plaats voor is. Daarom is het beter om het regenwater lokaal vast te houden.

Bron:
Gemeente Doesburg

Je bent van harte welkom op het eerste kenniscafé voor groenprofessionals in Amersfoort op 29 november. Het thema van de avond is “wateropvang in de tuin”.

Een thema wat na deze zomer in het hoofd van veel klanten steeds belangrijker wordt. Wil je meer weten over mogelijkheden en producten om toe te passen in tuinen? Met de informatie van deze avond kan je de volgende dag direct aan de slag. Download hier de uitnodiging

Cobra adviseurs, TreeBUILDERS, Boomkwekerij Ebben, Sempergreen Group, Boomveer, NL Greenlabel en Operatie Steenbreek sloegen tijdens de Vakbeurs Klimaat in Houten de handen ineen voor een slimme en duurzame vergroening van de stedelijke omgeving. In De Klimaatstraat op de beurs presenteerden de partijen gezamenlijk uiteenlopende oplossingen voor de klimaatvraagstukken van vandaag.

Door jarenlange ervaring zijn de partijen in staat om bestaande problematiek snel op te sporen en oplossingen te bieden die naadloos aansluiten bij de wensen en eisen in de stad.

  • Advies in vraagstukken op het gebied van bodem, hitte en droogte, wateroverlast en CO2-gehalte.
  • Van ingenieuze ondergrondse oplossingen tot innovatieve groensystemen op daken en gevels.
  • Groene ‘superhelden’ in de vorm van bomen die extreme omstandigheden verdragen en lichtgewicht bomen die op minder draagkrachtige daken toepasbaar zijn.

Smart cities
Wandelend over een heatmap van de binnenstad van Groningen konden bezoekers met eigen ogen zien wat het effect van groen en bomen is op de temperatuur in de stad. Een groen park middenin een dichtbebouwde omgeving toonde op de kaart van Cobra adviseurs – specialisten in locatie-analyse, monitoring en rendementmeting – direct een plaatselijke afname in de temperatuur. Via de heatmap belandden de bezoekers vervolgens in een innovatief ondergronds systeem van TreeBUILDERS. Het systeem biedt bomen in het stedelijk gebied wortelruimte om te groeien. Oók in verharding. Het combineert groen en grijs met blauw en behoort tot de oplossingen voor nieuwe ‘smart cities’.

Groene voetafdruk
Boomkwekerij Ebben toonde vervolgens klimaatbomen die uitstekend gedijen in die stedelijke omgeving. Plus de nieuwe Bigfoot Trees: bomen die dankzij hun omvang een gigantische groene voetafdruk realiseren – en daarmee tegenwicht bieden tegen de menselijke footprint. Maar uiteraard zit slimme vergroening van de stad niet alleen in de grond. Wat zeker ook niet mag ontbreken in de Klimaatstraat is een groene gevel. Specialist in gevel- en dakbegroening Sempergreen presenteerde tijdens de beurs direct-groene oplossingen voor gevels en daken: de sempergreenwall die antwoord biedt op klimaatproblematiek.

Levende klimaatconstructie
Op het dak vinden we aansluitend een revolutionaire innovatie: de Boomveer. Een ‘levende’ klimaatconstructie die het mogelijk maakt bomen te plaatsen op plekken waar dat anders niet mogelijk zou zijn. Door natuur en techniek te verbinden ontstaan er dankzij de Boomveer eindeloze mogelijkheden voor slimme vergroening en verduurzaming. Maar zonder bewustwording en partijen die op de bres springen voor een groene stad is een klimaatstraat niet volledig natuurlijk. NL Greenlabel haakte aan om visie op duurzaamheid en groen om te zetten naar de praktijk. En ook Operatie Steenbreek liet zich niet onbetuigd. De landelijk organisatie – waarin bijna 100 gemeenten, diverse waterschappen en Provincie Overijssel vertegenwoordig zijn – maken bedrijven en particulieren enthousiast om de buitenruimte te vergroenen. Want elke maatregel van vandaag heeft effect voor morgen!

Op de Vakbeurs Klimaat in Houten kwamen de partners voor het eerst samen in De Klimaatstraat. De Klimaatstraat werd drukbezocht; de reactie van de bezoekers enthousiast. En dus was de klimaatsamenwerking op deze beurs zeker niet de laatste keer.

Meer info op deklimaatstraat.nl

DeKlimaatstraat_9-11-2018_def from EdenParks on Vimeo.

De onafhankelijke stichtingen Entente Florale Nederland en Operatie Steenbreek zijn voornemens om vanaf 1 januari 2019 samen te gaan. Voornaamste reden hiervoor is dat beide organisaties al geruime tijd inhoudelijk nauw samenwerken en in dezelfde persoon het bestuurssecretariaat delen.

De gezamenlijke boodschap wordt dan met de gebundelde kracht, aanwezige knowhow en ervaring, onder één noemer onder de aandacht gebracht. Namelijk: Het uitgangspunt dat groen de motor is voor een duurzame leefomgeving. Met daaraan gekoppeld het streven naar een goede toepassing van groen zowel in de private als in de publieke ruimte en het vergroten van de betrokkenheid van de bewoners en bedrijfsleven daarbij.

De besturen van beide organisaties hebben fiat gegeven om dit samengaan nader te onderzoeken. Het streven is om medio december in de respectievelijke bestuursvergaderingen het definitieve besluit ten aanzien van dit samengaan vast te stellen. Het voornemen is om vanaf het nieuwe jaar het gezamenlijke activiteitenprogramma voort te zetten. Hoe dit programma er voor 2019 concreet komt uit te zien, wordt in de komende periode nader bepaald. Dit geldt ook voor de nieuwe bestuurssamenstelling.

Samenwerking
Vanaf de oprichting van Operatie Steenbreek in 2015 werden er al veel activiteiten in samenwerking met Entente Florale Nederland uitgevoerd, zoals de Nationale Groendag, workshops en kennisdagen, alsmede de informatieverspreiding middels de digitale en papieren kanalen.

Privaat en openbaar
Waar Entente Florale Nederland zich met de Vitale Groene Stad richt op de openbare ruimte ligt de aandacht bij Operatie Steenbreek op de private ruimte (tuinen en bedrijventerreinen). Door de overlap van de werkzaamheden middels het secretariaat, de activiteiten, het uitgebreide netwerk maar ook door het uitdragen van de vergelijkbare doelstelling is een samengaan de meest logische vervolgstap in verband met de groei van de organisatie.

 

Zo’n veertig procent van onze wilde planten wordt bedreigd (Rode Lijst) en van alle graslanden is nu nog maar zo’n twee tot drie procent bloemrijk. In dertig jaar de hoeveelheid insecten met meer dan 75 procent is afgenomen. Allerhoogste tijd om te investeren in een duurzaam landschap. Hoe maken we onze leefomgeving duurzamer met inheemse planten?

Het nieuwe en rijk geïllustreerde boek ‘Planten van hier’ (264 pagina’s) toont overtuigend de voordelen van een gevarieerd en natuurrijk landschap: voor onszelf, voor de biodiversiteit en zelfs voor onze economie. Het beschrijft de praktijk van het aanleggen en beheren van kruidenrijke vegetaties en bijzondere initiatieven om de inheemse flora voor de toekomst te bewaren, zoals kruidenrijke bermen en dijken, bloementuinen, fleurige binnensteden en bedrijfsterreinen. Er worden ook vijftig soorten wilde planten beschreven in hun relatie tot hun omgeving en in het bijzonder met insecten. Dit boek biedt veel inspiratie en concrete voorbeelden. Het is een praktische handleiding, zowel voor amateurs als professionals, om de eigen omgeving bloemrijk te maken.

Het boek ‘Planten van hier’ is online te bestellen bij diverse boekhandels en webshops of via de website van de KNNV Uitgeverij.

Op vrijdag 7 december 2018 organiseren de gemeente Nijmegen en Vogelbescherming Nederland  een conferentie in het kader van ‘European Green Capital 2018’. De conferentie is een inspirerende dag rond het thema biodiversiteit, vogels, natuur en burgerbetrokkenheid in Nijmegen. 

De gemeente Nijmegen wil biodiversiteit, vogels, natuur en burgerbetrokkenheid in de stad versterken. In een leefbare stad is er ruimte voor mensen, natuur, insecten én vogels. Met voldoende groen en een gezonde inrichting voor mens en natuur voelen mensen zich fijner en waarborgen we de leefomgeving voor vogels, insecten, bomen en planten.

Stedelijke natuur
De gemeente Nijmegen en Vogelbescherming Nederland brengen graag professionals en burgers bijeen die zich inzetten voor natuur in en om de stad, om samen met hen in beeld te brengen waar meer ruimte kan worden gemaakt voor stedelijke natuur. Samen kunnen we deze ideeën uitdragen en ervoor zorgen dat de kansen daadwerkelijk worden benut.

Op 7 december 2018 organiseert de Vogelbescherming daarom een conferentie in het kader van ‘Nijmegen European Green Capital 2018’. De conferentie vindt plaats in Nijmegen, maar richt zich ook op de omringende gemeenten.

Programma
Tipje van de sluier: De dag bestaat uit twee delen: diverse deskundigen, zoals Prof. Ruud Foppen (Sovon, Vogelbescherming), Jochem Kühnen (Gierzwaluwbescherming Nederland, Vogelbescherming) en Albert Vliegenthart (Vlinderstichting), delen hun kennis. Vervolgens werken we samen uit hoe we Nijmegen groener en aantrekkelijker voor vogels, insecten en andere natuur kunnen maken. Download hier het programma 

Voor wie?
Actieve natuurenthousiastelingen en -vrijwilligers uit Nijmegen en omgeving; – burgers uit Nijmegen en omgeving die ideeën hebben hoe we de stad groener en ‘biodiverser’ kunnen maken; – professionals van gemeente(n) en woningcorporaties uit Nijmegen en omgeving.

Wanneer en waar? 
– Datum:  Vrijdag 7 december 2018
– Duur:   10.00-17:00 uur
– Locatie:  Nijmegen
– Deelname:  kosteloos, incl. lunch en afsluitende borrel
– Meer info:  debby.veenendaal@vogelbescherming.nl

In ruim 200 tuinen en parken vonden 856 waarnemers deze maand zo’n 7500 ‘bodemschatjes’. De resultaten van de 4e Bodemdierendagen laten interessante dingen zien. De pissebedden grijpen weer de macht, terwijl de naaktslakken juist minder zijn gezien. Ook hadden behoorlijk wat deelnemers moeite met het vinden van alle bodemdieren. Dat heeft waarschijnlijk met de enorm droge zomer te maken. Goed ingerichte tuinen kunnen uitkomst bieden.

De belangrijkste resultaten van de Bodemdierendagen 2018 staan opgesomd in deze infographic:

Bodemdieren Top 3
In de Bodemdieren Top 3 van 2018 gaat de pissebed aan kop, terwijl ze in het natte najaar van 2017 maar op plaats vier stonden. Pissebedden zijn dit jaar dus het vaakst gevonden: in wel 89% van de meer dan 200 onderzochte tuinen, parken en schoolpleinen. Op twee en drie volgen de regenwormen (85%) en de spinachtigen (82%).

Gevolgen droogte: minder naaktslakken
De zomer van 2018 was extreem warm en droog. Wat zie je daarvan terug bij de bodemdieren? Bodemdierenexpert en organisator Gerard Korthals van het Centrum voor Bodemecologie (NIOO & WUR) legt uit: “De ruim 800 citizen scientists signaleerden minder vaak naaktslakken dit jaar. Naaktslakken zijn gevoeliger voor de droogte en de hitte dan de andere bodemdieren.”

Op langere termijn kan dat gevolgen hebben. “Als je een aantal jaren achter elkaar zulke extreem droge omstandigheden hebt, kan de balans in de bodem veranderen.” Naaktslakken ruimen veel restjes (dood) organisch materiaal op, en ze zijn zelf weer voedsel voor andere dieren zoals egels.

Meer mieren & herstel
De waarnemers zagen juist vaker mieren – die staan nu op de vierde plek, net als in 2016 toen er een warme nazomer was. Verder is er herstel te zien bij andere soorten bodemdieren. “Groene tuinen hebben voldoende veerkracht, waardoor dat herstel mogelijk is en nu ook al bezig is. Ik zag bijvoorbeeld veel jonge miljoenpoten,” vult Korthals aan.

Verschil in stress
“Op andere plekken hadden bodemdieren meer last van hittestress. Denk aan tuinen zonder koelere, vochtigere toevluchtsoorden, en balkons of groene daken,” zegt Korthals. Daarom zit er dit jaar veel variatie in de waarnemingen: een deel van de mensen kon veel moeilijker bodemdieren vinden dan normaal. “Dit wijst op het belang van ‘gezonde’ tuinen.”

Groene daken scoorden met een 5,5 een nipte voldoende, terwijl de Tiny Forests het hoogste cijfer van alle typen tuinen haalden. Deze speciale ‘ministadsbosjes’ van IVN doen dit jaar als nieuw tuintype mee en scoorden gezamenlijk een 9,2. Het algemene rapportcijfer per tuintype geeft aan hoe geschikt zulke tuinen, parken of schoolpleinen kunnen zijn voor bodemdieren: de potentie dus.

Kaart online
Waar zijn er waarnemingen gedaan? De spreiding zie je op de kaart van Nederland: www.bodemdierendagen.nl/resultaten. En op de interactieve pagina www.bodemdierendagen.nl/editie/2018/ kun je in alle eindresultaten duiken – uitgesplitst per bodemdierengroep, per soort en per tuintype.

Cijfer voor je eigen tuin
Dit jaar kregen deelnemers voor het eerst een – nog experimenteel – cijfer voor hun eigen tuin of schoolplein. Een individuele tuin scoorde vaak een stuk lager op bodemdieren dan een tuintype totaal. De komt door de droogte. “En doordat het moeilijk is in één tuin echt al het bodemleven te hebben en te vinden,” zegt bodemecoloog en wormendeskundige Ron de Goede. “Door deze test kunnen we het cijfer voor het bodemleven in eigen tuin verbeteren en breder inzetbaar maken.”

Wat vonden de deelnemers?
Behalve de standaard-waarnemingen leverden de waarnemers ook bijzondere dingen aan. Een paar voorbeelden van extra meldingen:

  • “Een blauwe en een witte pissebed” (De blauwe kleur komt door een virus en de witte is net aan het vervellen.)
  • “Een zoetwaterkreeft ondergronds”. Maar ook “een levendbarende hagedis” of “twee spitsmuizen”.
  • “6 watersalamanders en te snelle diertjes.” (Dit jaar werden vaak weggekropen salamanders gevonden. De te snelle diertjes zijn waarschijnlijk springstaarten, die wegspringen als je met je hand in de buurt komt.)
  • “De meeste dieren zaten onder bloempotten of stenen. Ook daar was het nu vrij droog.”
  • “Leuk om te doen. Volgend jaar weer!”

Jubileumeditie
Hebben de bodemdieren die last hadden van droogte en hitte zich volgend jaar weer hersteld? Daarvoor hebben we van meer jaren gegevens nodig. Volgend jaar dus weer Bodemdierendagen. Dan is het de 5e keer en voor deze jubileumeditie kunnen allerlei organisaties en geïnteresseerden weer aansluiten met bodemactiviteiten!

Wat zijn de Bodemdierendagen?
Tijdens de Bodemdierendagen vragen we aandacht voor het onmisbare maar vaak vergeten leven in de bodem. Een belangrijk onderdeel is het citizen science-project met een ‘biodiversiteitsmeting’ waarbij veel mensen samen op zoek gaan naar bodemdieren in dorpen en steden. Een gezonde bodem en daardoor ook wij hebben dat bodemleven hard nodig. Wie ruimt er bijvoorbeeld de herfstbladeren voor ons op en maakt daar het plantenvoedsel van volgend jaar van?

Hoofdorganisatoren zijn het Nederlands Instituut voor Ecologie (NIOO-KNAW) en het Centrum voor Bodemecologie (van NIOO en Wageningen UR). Experts van NIOO, Wageningen University en Vrije Universiteit Amsterdam stelden de zoekkaart voor bodemdieren samen – met Vroege Vogels.

IVN ondersteunt de zoektocht net als NL Greenlabel, Operatie Steenbreek, het Nederlands Instituut voor Biologie en het Weekend van de Wetenschap. Daarnaast kregen de bodemdieren ook op allerlei andere manieren de aandacht die ze verdienen: in het herfstvakantie-programma van ARTIS, bij het maken van ‘bodemdierensnackzakjes’ voor Dierendag in Maastricht of bij een fototentoonstelling in West-Friesland.

De Jan Wolkers Prijs 2018, de jaarlijkse prijs voor het beste Nederlandse natuurboek, gaat dit jaar naar Darwin in de stad, evolutie in de urban jungle, geschreven door Menno Schilthuizen.

De prijs werd afgelopen zondag uitgereikt door Karina Wolkers in het Radio 1-programma Vroege Vogels, vanuit Rijksmuseum Boerhaave in Leiden. Menno Schilthuizen kreeg een bedrag van 5.000 euro en een tekening van NRC-illustrator Siegfried Woldhek cadeau.

Volgens het juryrapport staat Schilthuizens boek “boordevol informatie. Een wetenschappelijk verantwoorde stand van zaken rond onderzoek over de hele wereld, dat het aanpassingsvermogen van de natuur bevestigt. Dieren passen zich zo aan, dat op den duur zelfs hun DNA mee verandert.” Juryvoorzitter Jean-Pierre Geelen: “Het stond vol met feiten die in elk geval ik niet wist.”

Menno Schilthuizen spreekt op 2 november op de inspiratiedag van Operatie Steenbreek in Groningen.

Bron:
Uitgever Atlas Contact

Van 17 tot 24 oktober 2018  was het De Week van ons Water. Door heel Nederland werden er weer tal van leerzame en verrassende activiteiten georganiseerd die antwoord geven op vragen als: Wat kan ik zelf doen om wateroverlast tegen te gaan?

We zijn eraan gewend geraakt om onze leefomgeving totaal naar ons gemak in te richten. Maar wist je dat hierdoor nogal wat negatieve gevolgen ontstaan? Te veel bestrating in onze tuinen zorgt voor problemen tijdens hoosbuien en aanhoudende droogte, vermindering van het leefgebied voor allerlei nuttige dieren en het zorgt voor opwarming van de stad. Samen stappen zetten om te vergroenen heeft dan ook heel veel voordelen.

Met Operatie Steenbreek wil de gemeente Papendrecht haar inwoners enthousiasmeren om de tuin te vergroenen. Bijgaand filmpje laat zien hoe! Mooi voorbeeld in Papendrecht met subsidie van het waterschap Rivierenland.

Op 2 november vindt in Groningen bij woningcorporatie Nijestee, de grootste corporatie van de stad, de inspiratiedag van Operatie Steenbreek plaats. Deze dag is onder andere bedoeld voor de aangesloten gemeenten en partners en heeft als doel om kennis en ervaringen met elkaar te delen rondom de ontstening van de particuliere tuinen. 

Woningbouwcorporaties spelen bij de ontstening en vergroening van de particuliere tuinen een belangrijke rol omdat ze naast de woningen een groot niet bebouwd grondoppervlakte in de stad bezitten. De impact die een woningcorporatie kan hebben op de biodiversiteit alsmede het klimaatadaptief maken van een gemeente is dan ook groot. De centrale vraag tijdens dit onderdeel van het programma is: Hoe ziet Nijenstee zijn rol in transitie naar een gezonde groene stad?

Aanmelden is niet meer mogelijk 

Het programma, onder voorbehoud, van de dag ziet er in hoofdlijnen als volgt uit:

09.45 uur Inloop
10.30 uur Welkom door wethouder Joost van Keulen van de gemeente Groningen
10.45 uur Stand van zaken door voorzitter Wout Veldstra
11.00 uur Als woningcorporatie beheert en onderhoudt Nijestee niet alleen woningen, maar ook het groen rondom woningen. Dit doen zij regelmatig in samenspraak met hun huurders. Tijdens de presentatie van Jonathan Euverman, wijkcoördinator, geeft hij een beeld van de verschillende projecten die Nijestee heeft uitgevoerd om de biodiversiteit rondom onze woningen te verbeteren en de leefomgeving van huurders te vergroenen en te ontstenen.
11.30 uur Bioloog en hoogleraar Menno Schilthuizen laat zien hoe verstedelijking de evolutie van de natuur en dieren stuurt. In de toekomst leeft immers driekwart van de mensheid in de stad en gaat verstedelijkte omgeving steeds meer ruimte innemen. Een groot deel van de rest van het aardoppervlak is nodig voor landbouw, dus waar gaat de natuur dan naartoe? Naar de stad, toont Schilthuizen aan in Darwin in de stad  (bron: Atlas contact)
12.30 uur Pauze
13.30 uur Meten is weten, dat geldt in het geval van klimaatadaptatie ook. Joost Verhagen van Cobra Adviseurs brengt relevante zaken als de mate van verharding, temperatuur, vochtstress of groenheid bijna live in beeld. Een praktische toepassing is bijvoorbeeld de detectie van versteende achtertuinen in combinatie met temperatuurverschillen en droogte. Deze analyse vormt een gezamenlijke agenda voor gemeenten, bewoners en ondernemers om extreme hitteplekken en droogte in de gemeente aan te pakken. Samen met hun sensorprogramma die bodemvocht, broeikasgassen of bijvoorbeeld vleermuisbewegingen vastleggen kunnen zij op alle niveaus data verzamelen en omzetten naar concrete, meetbare informatie. Aan de hand van de ervaringen in Groningen wordt dit toegelicht.
14.00 uur Gemeenten delen ervaringen rondom hun acties die zij in de afgelopen periode hebben uitgevoerd.
15.30 uur Borrel en afsluiten

Praktische informatie
Datum: 2 november
Locatie: Corporatie Nijestee
Dagvoorzitter: Joop Spijker van Wageningen Environmental Research
Maximaal aantal deelnemers: 70