Het is je misschien wel eens opgevallen dat het steeds vaker en harder regent en dat er dan soms grote plassen water achterblijven. Door al die regen ontstaat er steeds vaker wateroverlast. Als we niks doen, zal die overlast door klimaatverandering en verstedelijking steeds groter worden. Om deze uitdaging het hoofd te bieden start het WaterLab een nieuw onderzoeksproject: Check de Stadsvergroening.

Bij dit citizen science project onderzoeken inwoners zelf de bodem en waterafvoer in hun eigen buurt of tuin. Citizen science is onderzoek waarbij bewoners, scholen, sportverenigingen et cetera. actief betrokken worden bij het verzamelen van data en het meedenken over vraagstukken of oplossingen.

Nat en droog
In dit geval focust het WaterLab zich met Check de Stadsvergroening op wateroverlast en groen in de stad. Door de groei van steden en meer bebouwing worden steeds grotere gebieden meer grijs dan groen. Klimaatverandering verhoogt de kans op stevigere regenbuien en warmere zomers. In gebieden die volgebouwd zijn met beton, asfalt en tegels zijn de gevolgen van deze veranderingen extra goed merkbaar. Steen en beton houden warmte vast en laten geen water door. Helaas genoeg weten we nog niet hoeveel een extra stukje groen oplevert. Dit is namelijk afhankelijk van de grondsoort en waterafvoer op die locaties.

Met dit nieuwe onderzoeksproject gaat het WaterLab samen met zoveel mogelijk hulp-onderzoekers in kaart brengen in welke gebieden water goed wordt afgevoerd en waar wateroverlast ontstaat als het stevig regent. Het WaterLab wil daarmee bijdragen bij het vinden van een efficiënte oplossing voor die wateroverlast. Niet elke oplossing is namelijk altijd even handig.

Word WaterLab-onderzoeker
Het WaterLab kan al die data niet zelf verzamelen. We zijn dus op zoek naar zoveel mogelijk hulp-onderzoekers. Als onderzoeker bekijk je op een zelfgekozen plek hoe de bodem in elkaar zit en hoe goed die bodem water vasthoudt of afvoert. Op basis van de resultaten kun je efficiënt actie ondernemen tegen eventuele wateroverlast. Ga je tegels vervangen door gras of zet je een regenton neer?

Iedereen aan kan aan dit project meedoen, zowel individuele deelnemers als groepen. De handleiding is online te downloaden en is geschikt voor deelnemers vanaf 8 jaar. Zorg dat je er snel bij bent, want de eerste 100 individuele deelnemers die zich inschrijven, kunnen gratis een onderzoekspakketje ophalen bij het Science Centre Delft. Daarbij heeft het WaterLab voor groepen speciale onderzoekskoffers samengesteld die je gratis kunt lenen en waar je meteen mee aan de slag kunt. Inschrijven kan via waterlab-sc@tudelft.nl. Kijk voor meer informatie over het project of de onderzoekskoffers op www.onderzoekwater.nl.

Geïnteresseerd in het WaterLab? Neem dan contact op via waterlab-SC@tudelft.nl

 

De provincie Overijssel sluit zich aan bij Operatie Steenbreek. Daarmee is het de eerste provincie die mee doet aan deze landelijke campagne van gemeenten, waterschappen en particulieren voor minder stenen en meer groen in tuinen. Operatie Steenbreek wil daarmee een bijdrage leveren aan een klimaatbestendige, gezonde en vooral groene omgeving.

Overijssel sluit zich aan bij Operatie Steenbreek naar aanleiding van een motie van de GroenLinks Statenfractie. De campagne past bij het Overijsselse Koersdocument Natuur voor Elkaar. Daarin hebben de provincie, maatschappelijke organisaties en bedrijfsleven hun visie op natuur in Overijssel vastgelegd. Meer groen en natuur bij mensen in hun woonomgeving is een belangrijk thema in het Koersdocument. En met meer groen inspelen op de klimaatverandering sluit aan bij het Regionaal Adaptatieplan. Operatie Steenbreek draagt daarnaast ook bij aan de leefbaarheid en sociale kwaliteit van kernen.

Succes
Gedeputeerde Hester Maij van Natuur: “Operatie Steenbreek is een groot succes. Overal in Nederland doen gemeenten en groepen inwoners mee om in tuinen stenen te vervangen door groen. Die directe betrokkenheid van mensen is ook de sterke kracht van de campagne. Mensen gaan zelf aan de slag, in de eigen tuin, en zien en ervaren zo wat meer groen in hun dagelijkse leven doet. Voor de provincie een belangrijke reden om aan te sluiten bij Operatie Steenbreek. De provincie wil met Operatie Steenbreek ook andere overheden in Overijssel stimuleren om actief aan de gang te gaan met het vergroenen van steden en dorpen.”

Door Operatie Steenbreek krijgt Overijssel toegang tot het landelijke platform voor kennisuitwisseling waarbij veel kennisinstellingen (Wageningen UR, Universiteit van Maastricht en Rijksuniversiteit Groningen) en maatschappelijke organisaties (onder andere Groei en Bloei en Vitale Groene Stad) zijn aangesloten. Bovendien gaat de provincie via Operatie Steenbreek bekendheid geven aan Overijsselse projecten voor vergroening en klimaatadaptatie.

Bron:
Provincie Overijssel

Op 23 juni konden inwoners van de gemeente Oss een stoeptegel inruilen tegen een plantje bij tuincentrum Coppelmans. Ruim 440 inwoners kwamen hun tegel inleveren en kregen een gratis plant mee naar huis.

Met meer groen in de tuin is de gemeente beter voorbereid op nattere en warmere perioden. Het is goed voor onze gezondheid en het vergroot het leefgebied van vogels, insecten en andere dieren. Deze tegelruilactie werd gelijktijdig georganiseerd met de gemeenten Bernheze, Uden, Landerd, Meierijstad en Boekel. Zo’n 900 inwoners uit de regio kwamen op deze actie af. Een juf van een basisschool zag zelfs een mooie kans om met deze actie een stukje schoolplein groener te maken. Kinderen en hun ouders hebben hiervoor samen tegels verwijderd op het schoolplein.

Bron:
Gemeente Oss

Inwoners van de gemeente Houten kunnen de komende tijd van de Milieu Werkgroep Houten een gratis tuinbon ter waarde van € 10,- ontvangen. Voorwaarde is dat mee wordt gedaan aan de actie Operatie Steenbreek, de tuin groener wordt gemaakt en minimaal één steen of tegel wordt ingeleverd.

De ‘gratis tuinbon’ sluit aan op de actie Operatie Steenbreek die landelijk wordt gevoerd. Bij deze actie worden particulieren opgeroepen hun versteende tuin om te bouwen in een tuin met meer groen en water. Hierdoor kan het regenwater tijdens hevige zomerse regenbuien eerder een weg naar de bodem vinden. Bij een versteende tuin komt het regenwater vaak in het riool terecht, die dit niet altijd aankan, waardoor wateroverlast tot in de woning het gevolg is.

Steun aan de insecten
De Milieu Werkgroep Houten hoopt vervolgens dat de geïnteresseerden met de cadeaubon een insectvriendelijke plant koopt. Insecten maken immers een belangrijk onderdeel uit van de voedselketen voor mens en dier.

In de openbare ruimte van de gemeente Houten is er al veel aandacht voor het welzijn van de insecten, maar op particulier terrein zijn de inwoners zelfs aan zet. Vandaar dat de Milieu Werkgroep Houten een tuin voor vlinders en andere insecten stimuleert. De tuinbon is te besteden bij Tuincentrum De Schouw, waar een apart vak is ingericht met insectvriendelijke planten.

Voorwaarden
De tuinbon wordt gegeven aan de eerste vijftig personen die zich aanmelden via het e-mailadres steenbreek@milieuwerkgroephouten.nl. De tuinbon wordt uitsluitend gegeven tegen inlevering van een steen of een tegel wanneer de tuin wordt gerenoveerd.

Bron:
Milieu Werkgroep Houten

Tijdens de GOED groencampagne ‘Tegel eruit, Plant erin’ zijn 26.943 tuintegels en 30.000 klinkers uit Leidse straten en tuinen ingeruild voor bij- en vlindervriendelijke planten. De gemeente Leiden is aangesloten bij Operatie Steenbreek, die zich landelijk inzet voor meer groen en biodiversiteit in tuinen en openbare ruimte van steden.

Jaarlijks organiseert ‘Leiden gaat GOED’ een actie om Leidse bewoners te stimuleren om tegels uit tuinen te verwijderen en planten te plaatsen of bijvoorbeeld geveltuintjes en groene daken aan te leggen. De afgelopen drie maanden zijn er in Leiden meerdere acties en activiteiten georganiseerd voor bewoners. Bijvoorbeeld de ‘Tuinman&Tuinman komen naar u toe’ wijkactie: en de workshop ‘Schets je tuin’. Initiatieven van bewoners zelf leverden ruim 4.000 tegels op. In de openbare ruimte werd in Leiden zo’n 2.500 vierkante meter vergroend, goed voor ruim 20.000 tegels en 30.000 klinkers.

Leiden groener
Wethouder Martine Leewis (Duurzaamheid): “Samen met bewoners, stadspartners en corporaties hebben we ook dit jaar weer zoveel mogelijk tuinen, gevels, balkons en terrassen groener gemaakt. En dat is hard nodig, want we krijgen vaker te maken met hevige regenbuien. Een groene stad vangt water beter op, zorgt voor verkoeling in de zomer en biedt een fijne woonplek voor bijen, insecten, kleine dieren en vogels. Ook zorgt groen voor schonere lucht en dat is goed voor onze gezondheid. Daarom maken we Leiden groener!”

Samenwerking met corporaties
Woningcorporaties gingen met hun huurders aan de slag om tuinen en straten meer te vergroenen. Leiden gaat GOED werkte dit seizoen samen met Portaal om het recent opgeleverde appartementen-complex Oosterhof te vergroenen. Met Ons Doel werd het 100-jarige bestaan gevierd en deelden Tuinman&Tuinman honderd planten uit in de Zeeheldenbuurt in ruil voor een tegel uit de tuin.

Tuinmetamorfose door Tv tuinman
Wijkbewoners van Noorderkwartier Oost met goede ideeën om hun buren te overtuigen ook de tuin te vergroenen, konden een tuinmetamorfose inclusief aanleg winnen. Meer ruimte voor groen in tuinen en straten is één van de oplossingen om de waterproblematiek in deze wijk te verminderen. De nieuwe tuinen voor de 3 prijswinnaars worden in augustus ontworpen en daarna aangelegd door tv-tuinman Lodewijk Hoekstra.

Groen belangrijk voor mens en dier
Meer groen en een grotere verscheidenheid in planten is belangrijk voor kleine dieren, bijen, vlinders en andere insecten en voor ons. Bomen en planten filteren fijnstof uit de lucht. Tijdens hevige regenbuien kan water via de tegels niet in de bodem zakken en wordt via het rioolstelsel afgevoerd. Het riool kan veel water ineens niet aan, waardoor wateroverlast kan ontstaan. Bomen en planten zorgen er voor dat er minder water via het riool hoeft te worden afgevoerd. In warme perioden verdampen bomen en planten bovendien water, wat verkoeling biedt. Ook volgend jaar organiseert de gemeente Leiden in het kader van Operatie Steenbreek een actie om nog meer tegels te vervangen door groen.

Steeds vaker is er wateroverlast op straat. Dit komt onder andere omdat de putten de hoeveelheid hemelwater niet meer aan kunnen. Groene tuinen kunnen bijdragen aan een betere afwatering bij hevige regenbuien. De gemeente Westland heeft zich daarom aangesloten bij de landelijke Operatie Steenbreek met als doel tuinen groener maken.

Op woensdag 20 juni konden inwoners tuintegels inruilen voor gratis planten. De planten zijn biologisch gekweekte vaste planten. Een hovenier was eveneens aanwezig om  alle  tuinvragen te beantwoorden.

Om te voorkomen dat de planten snel vergeven zijn, golden er een aantal afspraken. Dit waren:

Standaard formaat tegels= 30 x 30 cm

1 t/m 20 tegels: 1 vaste plant per tegel

20 t/m 50 tegels: 1 vaste plant per 2 tegels

50 t/m 100 tegels: 1 vaste plant per 4 tegels

meer dan 100 tegels: aantal planten in overleg

Operatie steenbreek
De landelijke stichting ‘Operatie Steenbreek’ wil bewoners en ondernemers enthousiasmeren om hun tuin of bedrijfsomgeving te vergroenen. Zij brengt met deze campagne ook de negatieve gevolgen van verstening onder de aandacht; door veelvuldig gebruik van tegels kan het regenwater moeilijk weg, is er meer wateroverlast en warmt de omgeving op. Meer planten in de tuin betekent ook een betere bescherming van de biodiversiteit en meer afwisseling in het straatbeeld, minder wateroverlast en minder opwarming van stedelijke gebieden. Operatie Steenbreek wil de verstening een halt toeroepen en terugdringen. De gemeente Westland is sinds 1 oktober lid van Operatie Steenbreek. Bij Operatie Steenbreek Westland werken de Koninklijke Nederlandse Natuurhistorische Vereniging afdeling Delfland en de gemeente Westland samen om tot een groener Westland te komen.

Bron:
Gemeente Westland

Met de campagne Operatie Steenbreek wil de gemeente Utrechtse Heuvelrug iedereen enthousiast maken om hun tuin te vergroenen in plaats van te verstenen. Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden is hier ook groot voorstander van. Het waterschap ondervindt de gevolgen van extreem weer en bereidt zich daarop voor. Waarom vindt het Waterschap vergroenen belangrijk? En hoe kunnen de inwoners van Utrechtse Heuvelrug een steentje bijdragen aan het voorkomen van wateroverlast en droogte?

Hoosbuien waren de afgelopen periode vaak in het nieuws: ‘straten blank door noodweer’, ‘wolkbreuk zorgt voor ondergelopen huizen’ en ‘dode vissen door overstort’. De voorspelling is dat er in de toekomst steeds meer en heftigere buien vallen. Bij een flinke hoosbui valt zo veel regen in korte tijd dat de riolering het niet meer aan kan. Het regenwater kan ook niet in de grond wegzakken, vanwege bebouwing en bestrating. Het blijft tijdelijk op straat staan en kan voor schade zorgen, of in ieder geval tot ongemak leiden. Naast water op straat treden bij een hoosbui ook de overstorten in werking, de nooduitlaten van het rioolstelsel. Daarbij komt ongezuiverd rioolwater direct in het oppervlaktewater terecht. Dit zorgt voor stinkende sloten en soms zelfs tot dode vissen, vanwege zuurstofgebrek. Het Waterschap vindt schoon en gezond water belangrijk en wil overstorten zoveel mogelijk voorkomen. Door eenvoudige maatregelen zoals ‘tegel eruit, plant erin’ helpt u mee aan minder regenwater in het riool. Hierdoor stroomt het riool minder snel over. Het lijkt een kleine stap, maar alle beetjes helpen.

Benutten schoon regenwater
In veel woonwijken zijn de regenpijpen van de huizen en straten aangesloten op de gemengd riolering. Dit betekent dat het regenwater samen met het afvalwater naar de rioolwaterzuivering van het Waterschap gaat. Het kost veel energie al dat water naar de zuivering te pompen en schoon te maken. Ongeveer een derde van de jaarlijkse zuiveringskosten wordt veroorzaakt door regenwater. Bovendien werkt de zuivering minder goed doordat regenwater het afvalwater verdunt. Vaak is het helemaal niet nodig om het regenwater naar de zuivering af te voeren, omdat het schoon genoeg is om in de bodem te infiltreren. Hoe minder regenwater er naar de zuivering gaat, hoe beter. Sterker nog: juist op de Heuvelrug is het beter het regenwater vast te houden en zo schade door droogte te voorkomen. Het water van het dak kan bijvoorbeeld prima gebruikt worden in de tuin, door de regenpijp af te koppelen van het riool.

Verantwoordelijk op eigen terrein
Regen valt overal en is van iedereen. En als er heel veel regen valt, heeft iedereen er last van. Op eigen terrein zijn huiseigenaren zelf verantwoordelijk voor hun regenwater. De bodem van de Utrechtse Heuvelrug bestaat uit zand en is goed waterdoorlatend. Dit is ideaal om regenwater op te vangen. Door minder tegels en meer planten, kan het regenwater beter in de bodem wegzakken en het grondwater aanvullen. Bovendien zorgt groen voor verkoeling op hete dagen en biedt het ruimte aan vogels en andere dieren. Het Waterschap wil samen met inwoners, ondernemers en de gemeente een fijne, gezonde en klimaatbestendige omgeving creëren. Een groot deel van het oppervlak is particulier terrein. Dus iedereen kan zijn steentje bijdragen – of liever gezegd, eruit halen.

Meer informatie:
Tips om de tuin watervriendelijk te maken op: www.destichtserijnlanden.nl/tuin.
Subsidiemogelijkmogelijkheid www.destichtserijnlanden.nl/blauwinitiatief.

Bron:
Gemeente Utrechtse Heuvelrug

Cultureel evenement Music, Art & Lemonade liet de Markt in Papendrecht van woensdag 13 tot en met zondag 17 juni bruisen met een loungehoek, exposities, verassende en gevarieerde optredens, concerten en allerlei gratis workshops, waaronder een over Operatie Steenbreek.

Fruitteeltbedrijf De Heerlijkheid van Papendrecht en Operatie Steenbreek maakten met een speciale  zomerse workshop Papendrechtertjes enthousiast om hun tuin groener te maken, bij te dragen aan het klimaat en een gezonde samenleving. Te veel bestrating in tuinen zorgt namelijk tijdens hoosbuien voor problemen en verhoging van de tempartuur. Daarnaast zijn groene tuinen aantrekkelijk voor bijen.

Ruim 150 kinderen plantten op de Markt hun eigen aardbeienplantje, nadat ze het potje eerst feestelijk versierden (zie foto). Al binnen enkele weken kunnen ze het plantje in de tuin of op het balkon zetten en de eerste aardbeien oogsten. Niet alleen helpen de kinderen de natuur hiermee een handje, ze vonden het vooral ook erg leuk om te doen.

Hier zijn vogels en vlinders vrij

de egel heeft z’n eigen plek

en vissen glinsteren in de vijver.

Niemand heeft hier haast.

 

Bijen zoemen in de vlinderboom

kikkers zwemmen en de salamander,

schrander steekt hij zijn hoofd omhoog.

Niemand heeft hier haast.

 

Een libelle schittert in het licht

de bidsprinkhaan vraagt om vrede

voor de geplaagde mensensoort.

Niemand heeft hier haast.

In de boomkruin een zuchtje wind

ruisend blad en de bamboe buigt.

 

Henri de Kat

Op verschillende plaatsen in Nijmegen werden woensdagmiddag 13 juni zogenaamde kennistafels georganiseerd door stichting Operatie Steenbreek. Deze stichting wil ervoor zorgen dat er meer groen in tuinen komt, zodat, wanneer het regent, niet al het water in de tuin blijft staan. Daarom organiseert de stichting twee keer per jaar ontstenings- en vergroeningsacties, en op 13 juni gingen wethouder Tiemens van de gemeente Nijmegen en weervrouw Margot Ribberink aan het werk. In een Nijmeegse tuin maakten tegels plaats voor groen.